ହୋମ୍ » ଓଡ଼ିଶା ନ୍ୟୁଜ୍ » ଟ୍ରେଣ୍ଡିଙ୍ଗ»Sexual harassment: କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କ’ଣ? ଏଥିପାଇଁ କ'ଣ ଆଇନ ରହିଛି

Sexual harassment: କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କ’ଣ? ଏଥିପାଇଁ କ'ଣ ଆଇନ ରହିଛି

ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ମହିଳା ପ୍ରତିଦିନ ଅଫିସରେ ଯୌନ ଶୋଷଣର (Sexual harassment) ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି । ଦୁଃଖର ବିଷୟ ହେଉଛି ସେମାନେ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାକୁ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ କହୁ ନାହାଁନ୍ତି । ଏକ ସର୍ଭେରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଦେଶର ୬୮.୭ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳା ଏପରି ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ କରିନାହାଁନ୍ତି ।

Sexual harassment: କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କ’ଣ? ଏଥିପାଇଁ କ'ଣ ଆଇନ ରହିଛି
ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଛବି
  • Share this:
  • Byline Facebook
  • Byline Twitter
  • Byline Linkedin
News18 Odia Digital
ପ୍ରାଚୀ ମିଶ୍ର: ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ମହିଳା ପ୍ରତିଦିନ ଅଫିସରେ ଯୌନ ଶୋଷଣର (Sexual harassment) ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି । ଦୁଃଖର ବିଷୟ ହେଉଛି ସେମାନେ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାକୁ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ କହୁ ନାହାଁନ୍ତି । ୱମେନ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଚାମ୍ବର ଅଫ୍ କମର୍ସ ଆଣ୍ଡ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରି (Women's Indian Chamber of Commerce and Industry) ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସର୍ଭେରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଦେଶର ୬୮.୭ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳା ଏପରି ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ କାହା ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ କରିନାହାଁନ୍ତି ।

ପ୍ରତିଦିନ ଦେଶର ମହିଳାମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି । ୱମେନ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଚାମ୍ବର ଅଫ୍ କମର୍ସ ଆଣ୍ଡ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସର୍ଭେରୁ ଏହା ବିଷୟରେ ଅନେକ କିଛି ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି । ଏହି ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତରେ ୬୮.୭ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ବିଷୟରେ ଲିଖିତ କିମ୍ବା ମୌଖିକ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିନାହାଁନ୍ତି । ଏହି ସର୍ଭେ ଭାରତରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ଉପରେ ବାର୍ଷିକ ସମୀକ୍ଷାର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣର ଏକ ଅଂଶ ।

ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କାର୍ଯ୍ୟରତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା । ଦେଶରେ ପ୍ରତିଦିନ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ କିଛି ମହିଳା ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଅଭିଯୋଗ ନକରିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ଅଭାବ ଓ ନିଜର କରିୟର ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା । ଏଥିପାଇଁ ଅଭିଯୁକ୍ତମାନେ ଦଣ୍ଡ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି । ସର୍ଭେ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ପଚରାଗଲା ଯେ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ ସେମାନଙ୍କ ସହକର୍ମୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଅସହଜ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି କି? ୭୦% ରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତରଦାତା 'ହଁ' ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ କାରଣରୁ ଅନେକ କର୍ମଚାରୀ ନିଜ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସହଜ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ।

ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କ’ଣ?
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କେବଳ ଅବାଞ୍ଛିତ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ନୁହେଁ ବରଂ ମହିଳା ସହକର୍ମୀଙ୍କ ସହ ପୁରୁଷଙ୍କ ବ୍ୟବହାରକୁ ଓ ଆଚରଣକୁ ମଧ୍ୟ ସୂଚିତ କରିଥାଏ । ମିଥ୍ୟା / ଦୁଷ୍କର୍ମ ଅଭିଯୋଗର ଶ୍ରେଣୀକରଣ ବିଷୟରେ ୪୬.୨ ପ୍ରତିଶତ ଆଇସି / ଏଲସି ସଦସ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏପରି ବର୍ଗୀକରଣ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଅଭିଯୋଗ ସହିତ ଆଗକୁ ଆସିବାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରେ । ଯେତେବେଳେ କି ୩୮.୫ ପ୍ରତିଶତ ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହଁନ୍ତି ।

ମହିଳାମାନେ କାହିଁକି ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ
ଏଥି ସହିତ ୫୧.୧ ପ୍ରତିଶତ କର୍ମଚାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିବା ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏକ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଅଧିକ ସମୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ଯାହା ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ୩ ମାସରୁ ଅଧିକ ଅଟେ । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଅଧିକାଂଶ କର୍ମଚାରୀ ବୁଝନ୍ତି ଯେ ଏକ ସରକାରୀ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଅନେକ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ମାନସିକ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ହଟାଇବା । ଯେଉଁଥି ପାଇଁ ୩ ମାସ ବହୁତ କମ୍ ସମୟ ଅବଧି ଅଟେ ।

ପ୍ର- କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କ’ଣ?
ଉ: ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ହେଉଛି ଏକ ଅବାଞ୍ଛିତ ଯୌନ ଅଗ୍ରଗତି, ଯୌନ ଅନୁଗ୍ରହ କିମ୍ବା ଯୌନ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ୟ ଅବାଞ୍ଛିତ ଆଚରଣ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଅପମାନିତ କିମ୍ବା ଭୟଭୀତ ଅନୁଭବ କରେ ।

ପ୍ର- ଭାରତରେ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ବିଶେଷ ଆଇନ ଅଛି କି?
A. ହଁ, କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଅଧିନିୟମ, ୨୦୧୩ ରେ ମହିଳାଙ୍କ ଯୌନ ନିର୍ଯାତନା

ପ୍ର- ବିଶାଖା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ କ’ଣ?
ଉ: ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ରାଜସ୍ଥାନର ବିଶାଖା ବନାମ ରାଜ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚାରରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି । ଯାହା ୨୦୧୩ ରେ SHA କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ନିର୍ଯାତନା ଆଇନ ଥିଲା । ବିଶାଖା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀଗୁଡ଼ିକର ନୀତିଗୁଡିକ SHA ର ଆଧାର ଅଟେ ।

ପ୍ର- ଏହି ନିୟମ କାହା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ?
ଉ: ଏହା ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ନିଯୁକ୍ତିଦାତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ।

ପ୍ର- କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ହୋଇପାରେ
>>ଛୁଇଁବା ଓ ଅନ୍ୟ ଅବାଞ୍ଛିତ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ଯେପରିକି ଚୁମ୍ବନ କିମ୍ବା ଭଲ ପାଇବା ।
>>ଯୌନ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ବାଧ୍ୟକରିବା କିମ୍ବା ମାଗିବା ।
>> ଯୌନ ସମ୍ବନ୍ଧୀତ କିଛି କହିବା, ଯେପରିକି ଯୌନ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ।
>> ଅଶ୍ଳୀଳତା ଦେଖାଇ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଯୌନ ଆଭିମୁଖ୍ୟ କିମ୍ବା ଯୌନ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେବା ।
>> ଯେକୌଣସି ସଂପର୍କରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶତ୍ରୁତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ।

ପ୍ର-ଅଫିସରେ ଫ୍ଲର୍ଟିଂକୁ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ବୋଲି ଗଣନା କରିବ କି?
ଉ: ହଁ, ଯଦି ନିର୍ଯାତନା ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମତି ବିନା ଓ ଏହା ଯୌନ ମନ୍ତବ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ ହୁଏ ଓ ଆପଣଙ୍କୁ ଅସହଜ କରାଏ । ଏହାକୁ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ପରି ଗଣନା କରଯାଏ ।

ପ୍ର- ଅଭିଯୋଗ ଗୋପନୀୟତା?
ଉ: ଏହି ଆଇନରେ ପୀଡିତଙ୍କ ପରିଚୟ ଏବଂ ଠିକଣା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ବାରଣ କରାଯାଇଛି ।
(ମହିଳା, ଉତ୍ତରଦାତା ଓ ସାକ୍ଷୀ)

ପ୍ର- ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଅଧିକାର କ’ଣ?
>> କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ନିରାପଦ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବେଶ ।
>> ଯଦି ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ତେବେ ମହିଳାଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ।
>> ଅଭିଯୋଗର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଓ ତଦନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କମିଟି କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ କମିଟିକୁ ଆବଶ୍ୟକ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦେବା ଇତ୍ୟାଦି ।

ପ୍ର- ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦଣ୍ଡ କ’ଣ?
ଉ: କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ପରି ପରିମାଣର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଆଇପିସିର ଧାରା ୫୦୯ ଅନୁଯାୟୀ ଦଣ୍ଡିତ ହେବେ ଯାହାକି ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଜେରିମାନା କିମ୍ବା ଉଭୟ ହୋଇପାରେ ।

ପ୍ର- ଜଣେ ପୁରୁଷ ମହିଳାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିପାରିବ କି?
A. SHA ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ସହିତ ଜଡିତ ।
Published by: Jagdish Barik
First published: May 8, 2021, 6:31 PM IST