Cheque bounce reasons: ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ? ଏହା ପରେ କ'ଣ ହୁଏ

ଚେକ୍ ହେଉଛି ଟଙ୍କା କାରବାରର ଏକ ମାଧ୍ୟମ । କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ହୋଇଥାଏ । ଜଣାନ୍ତୁ କେଉଁ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହା ହୋଇଥାଏ ।

Cheque  bounce reasons: ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ? ଏହା ପରେ କ'ଣ ହୁଏ
ଚେକ୍ ହେଉଛି ଟଙ୍କା କାରବାରର ଏକ ମାଧ୍ୟମ
  • Share this:
  • Byline Facebook
  • Byline Twitter
  • Byline Linkedin
News18 Odia Digital
ଚେକ୍ ହେଉଛି ଟଙ୍କା କାରବାର କରିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ । ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାର କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ପାଣ୍ଠି ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥାଏ । ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ ଏହା ଏକ ପ୍ରୋମୋସାରୀ ନୋଟ୍ ଭାବରେ କାମ କରେ । ଯାହା ଏକ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଅନ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଟଙ୍କା ଫିଜିକାଲି ଆକାରରେ ଟ୍ରାନ୍ସଫର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଚେକ୍ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏହାକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଲିଲ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା କମ୍ପାନୀ କିମ୍ବା ଫାର୍ମ କିମ୍ବା ସରକାର ଆର୍ଥିକ କାରବାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ।

କିନ୍ତୁ ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ଅସୁବିଧାମୁକ୍ତ ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫର ପାଇଁ ଚେକ୍ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅର୍ଥ ରହିବା ଉଚିତ୍ । ଚେକ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫରକୁ ଷ୍ଟିଅରିଂ ବ୍ୟବସାୟର ସବୁଠାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଉପାୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଯେହେତୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଚେକ୍ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ଯାହା ଫଳରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଏହାକୁ ଟ୍ରାକ କରାଯାଇପାରେ । ବେଳେବେଳେ ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ହୁଏ । ଜାଣନ୍ତୁ ଚେକ୍ କ'ଣ ପାଇଁ ବାଉନ୍ସ ହୋଇଥାଏ?

ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ କ’ଣ?
ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ଅନେକ କାରଣରୁ ଘଟିପାରେ । ଯେପରିକି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅର୍ଥ ନ ରହିବା, ଦିଆଯାଇଥିବା ଚେକ୍ ର ବୈଧତା ଅବଧି ଶେଷ, ଚେକ୍ ତାରିଖ, ଦସ୍ତଖତ ମେଳ ନ ଖାଇବା, ଶବ୍ଦ ଓ ସଂଖ୍ୟାରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ପରିମାଣର ପାର୍ଥକ୍ୟ, ଚେକରେ ଓଭର୍ ରାଇଟ୍, ଚେକରେ କଟା ଦାଗ ରହିବା ଇତ୍ୟାଦି କାରଣ ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ହେଉଛି ଏକ ଶବ୍ଦ ଯାହାକି ଉପରୋକ୍ତ ପରି ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ବିବାଦୀୟ ଚେକ୍ ର ଅସଫଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ମାମଲାର ଏକ ସାଧାରଣ କାରଣ ହେଉଛି ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅର୍ଥ ନ ରହିବା । ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ଚେକ୍ କିମ୍ବା ଅସାଧୁ ଭାବରେ ଫେରସ୍ତ କରିବେ ଓ ଏହା ସହିତ ସେମାନେ ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ଫି ଆକାରରେ ଏକ ବିଶେଷ ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ କାରପାରନ୍ତି । ଭୁଲ ଚେକ୍ ବେଆଇନ୍ ଓ ଏହାକୁ ଅପରାଧ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ପରେ କ’ଣ ହୁଏ?
ଯଦି ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ହୁଏ ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ କରନ୍ତି । ସାଧାରଣତ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ଆଦାୟ ହେଉଥିବା ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ଚାର୍ଜ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଭିନ୍ନ ରହିଥାଏ । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଫି ବହନ କରିବାକୁ ପଡିଥାଏ ।

ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସର କାରଣ
ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ହେବାର ଅନେକ କାରଣ ଅଛି । ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତୁ ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସର କାରଣ ।

ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅର୍ଥ
ଯଦି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅର୍ଥ ନାହିଁ ଯେଉଁଠାରୁ ଚେକ୍ ଜାରି କରାଯାଇଛି । ତେବେ ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ । ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଫାର୍ମ ଏକ ଚେକ୍ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ଓ ଚେକରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ରାଶି ତୁଳନାରେ ଉକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଫାର୍ମ ଆକାଉଣ୍ଟରେ କମ୍ ଟଙ୍କା ଥାଏ ତେବେ ଏହି ଚେକ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ହୋଇପାରି ନ ଥାଏ । ବ୍ୟାଙ୍କ ଦେୟ ବାତିଲ କରିଦେଇଥାଏ । ବ୍ୟାଙ୍କ ଉଭୟ ପକ୍ଷ - ପ୍ରଦାନକାରୀ ଓ ଜମାକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ସଠିକ୍ ବାଲାନ୍ସ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପରେ ଏକ ଚେକ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଜରୁରୀ ।

ଭୁଲଭାଲ ଦସ୍ତଖତ

ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ପାଇଁ ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଦସ୍ତଖତର ମେଳ ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ କାରଣ । ଯଦି ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ବ୍ୟାଙ୍କର ରେକର୍ଡରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦସ୍ତଖତ ସହିତ ମେଳ ଖାଉ ନାହିଁ, ତେବେ ଚେକ୍ ବାଉନ୍ସ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ । ଚେକ୍ ଲେଖିବାବେଳେ ଦସ୍ତଖତ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେକର୍ଡରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସାଇନ୍ କରିବାକୁ ଜଣେ ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ଚେକ୍ ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ନହେବା ଉଚିତ

ଚେକ୍ ଜାରି କରିବା ସମୟରେ କିମ୍ବା ଚେକ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସମୟରେ ଚେକ୍ ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ନହେବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟାଙ୍କ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଚେକ୍ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଯେଉଁଥିରେ ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ ନାହିଁ । ଯେଉଁ ଚେକରେ ଅନେକ ଦାଗ କିମ୍ବା ଚିହ୍ନ ଥାଏ ସେହି ଚେକ୍କୁ ବାଉନ୍ସ ଚେକ୍ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।
Published by: Jagdish Barik
First published: May 5, 2021, 7:58 PM IST